ნობელის პრემია ფიზიკაში, 2020

როგორც პატივცემულ მკითხველს მოეხსენება, ოქტომბრის თვე განსაკუთრებული უამინდობის გარდა იმითაც გამოირჩევა, რომ ყოველწლიურად სწორედ ამ დროს ხდება ნობელის პრემიის ლაურეატების გამოცხადება. მიუხედავად იმისა, რომ წელს ფრიად საინტერესო ნომინანტები არიან სხვადასხვა დარგში, ცხადია, ჩვენ ჩვენს ყურადღებას ჯერ-ჯერობით მხოლოდ ფიზიკის დარგზე გავამახვილებთ….

სამყაროს ასაკი უძველეს სინათლის წყაროზე დაყრდნობით

სამყაროს ასაკზე მსჯელობა კოსმოლოგიის ერთ-ერთი მთავარი პრობლემაა. სამეცნიერო ჯგუფები გამუდმებით იკვლევენ ამ საკითხს. სწავლობენ სხვადასხვა წყაროებს, ატარებენ ექსპერიმენტებს, მუდმივად იღებენ ახალ რიცხვებს და უფრო და უფრო რთული ხდება იმის დადგენა, თუ რომელი შედეგიაა სწორი. დიდი ხნის განმავლობაში მიღებული იყო, რომ…

ვარსკვლავების მატარებელი დაიძრა

– ეს რა იყო?– რამდენი იყო, დაინახე? თან ერთმანეთის მიყოლებით…– ვარსკვლავებმა ხომ არ დაიწყეს ფრენა?– კაი რა, ბიჭო, თვითმფრინავებია. იქნებ, კორონას პონტში რაღაც ხდება…აივანზე რომ გავედი, ყველა გადმოყუდებულიყო და ვარკვლავების უცნაურ მატარებელს მისჩერებოდა.– ილონ მასკის სატელიტებია, – დაიძახა ერთ-ერთმა გადმოყუდებულმა….

სუპერმასიური შავი ხვრელის გარშემო მოცეკვავე ვარსკვლავი

ESO-ს ტელესკოპით (Very Large Telescope –VLT) ჩატარებული დაკვირვების შედეგებმა აჩვენა, რომ ირმის ნახტომის გალაქტიკის ცენტრში მდებარე სუპერმასიური შავი ხვრელის გარშემო ვარსკვლავი ზუსტად ისე მოძრაობს, როგორც აინშტაინის ზოგადი ფარდობითობის თეორია გვეუბნება. ვარსკვლავის ორბიტა ყვავილის მსგავსი ფორმისაა და არა – ელიფსის, როგორიც…

წვიმს, წვიმს, რკინა მოდის…

ESO-ს ტელესკოპის (VLT) გამოყენებით მკვლევრებმა აღმოაჩინეს ისეთი პლანეტა, რომელზეც, მათი დაკვირვებით, რკინის წვიმა მოდის. გავარვარებული გიგანტური ეგზოპლანეტა დღის განმავლობაში 2400 გრადუს ცელსიუს ტემპერატურას აღწევს, რაც საკმარისია მეტალების ასაორთქლებლად. ძლიერ ქარს შეუძლია რკინის „ორთქლი“ პლანეტის ისეთ ნაწილში გადაიტანოს, სადაც ღამეა და…

შავი ხვრელის პირველი სურათი ერთი წლისაა

სამეცნიერო სამყაროში ძალიან მნიშვნელოვანი მოვლენა უნდა მოხდეს, რომ სოციალური ქსელები მსგავსი სიახლით გადაივსოს და პოლიტიკური თუ პოპულარული ამბები გადაფაროს. შავი ხვრელის პირველი სურათის გადაღება ნამდვილად იმსახურებდა განსაკუთრებულ ყურადღებას და გრავიტაციული ტალღების აღმოჩენის შემდეგ, ალბათ, პირველად გადაფარა ყველა სხვა სიახლე ზუსტად…

მაიკლსონ-მორლის ექსპერიმენტი: არაპირდაპირი ეთერი

იყო ეთერი, უფრო სწორად, ფიქრობდნენ, რომ იყო. ალქიმიკოსებს იგი ფილოსოფიური ქვის გასაღებად მიაჩნდათ, არისტოტელე მას მეხუთე ელემენტად აღიქვამდა, მეცნიერები კი ფიქრობდნენ, რომ  ეთერი ერთგვარი მედიუმი, ნივთიერება იყო, რომელიც სივრცეს ავსებდა და რომელშიც სინათლე ვრცელდებოდა. მოკლედ, ეთერი სინათლის თარეშში ერთვების, ისევე,…

ALMA-მ შავი ხვრელიდან ამოფრქვეული ჯეტებით შეშფოთებული აირადი სტრუქტურები დააფიქსირა

ცნობილია, რომ შავი ხვრელი გრავიტაციული ძალით ძლიერად მოქმედებს მის გარემოზე. შავ ხვრელებს ახასიათებთ სწრაფი ნაკადების სახით იონიზებული მატერიის ამოფრქვევა, რომლებსაც ჯეტებს  უწოდებენ (იგივე ნაკადი ან ჭავლი). შავი ხვრელებიდან ამოფრქვეულ ასეთ ძლიერ ჯეტებს შეუძლია ახლოს მდებარე გალაქტიკების აირადი ღრუბლები გააბნიოს, რომლებიც…

ზეგამტარობა

არ აქვს მნიშვნელობა, პერსონალური მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფისთვის გჭირდებათ წარმოუდგენლად ძლიერი მაგნიტური ველი თუ უბრალოდ ფეისბუქის სქროლვისგან გადახურებული ტელეფონის ხელში ჭერა მოგბეზრდათ – ხსნა მაინც ზეგამტარებშია. ყველაფერი დაიწყო 1908 წლის 10 ივლისს, როდესაც ლაიდენის უნივერსიტეტში ჰაიკე კამერლინგ ონესმა (Heike Kamerlingh Onnes) თავისი…

ბნელი მატერიის ძიება ჩვენს გალაქტიკასთან ახლოს

სამყაროს 95% ბნელი მატერიისგან შედგება, ჩვენ კი არც კი ვიცით, ზუსტად რას წარმოადგენს ის. მიჩიგანის უნივერსიტეტის, ლოურენსის ბერკლის ეროვნული ლაბორატორიისა და კალიფორნიის უნივერსიტეტის ახალმა კვლევამ გამორიცხა ბნელი მატერიის გავლენა იმ უცნაურ ელექტრომაგნიტურ სიგნალებზე, რომლებსაც ახლო გალაქტიკებიდან ვიღებთ. ამ კვლევამდე დიდი…

Back to top